Jedną z najważniejszych zasad państwa prawnego jest kontrola działań administracji publicznej dokonywana przez niezależne i niezawisłe sądownictwo administracyjne. W Polsce funkcjonuje 16 wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, których zadaniem jest właśnie rozpatrywanie skarg na akty i czynności podejmowane w ramach szeroko rozumianego władztwa administracyjnego.

Skarga do sądu administracyjnego przysługuje każdemu kto ma w tym interes prawny i kto wykorzystał środki zaskarżenia przysługujące w postępowaniu administracyjnym. Jeśli więc wydano w stosunku do kogoś decyzję administracyjną (bądź w niektórych przypadkach postanowienie), z którą dana osoba się nie zgadza, a następnie osoba taka wniosła odwołanie, które również nie przyniosło skutku, przysługuje jej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Co do zasady prawo do wniesienia skargi dotyczy każdej sprawy administracyjnej (czy potocznie mówiąc urzędowej), przy czym warunkiem jest uprzednie wykorzystanie ścieżki odwoławczej.

Skargę wnosi się w terminie 30 dni od otrzymania rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Pismo zawierające skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w drugiej instancji (czy decyzję po ponownym rozpatrzeniu sprawy). Jeżeli więc odwołanie od decyzji przysługiwało do wojewody, to skargę do sądu należy wnieść za jego pośrednictwem, analogicznie jeżeli odwołanie rozpatrywało samorządowe kolegium odwoławcze, to skarga powinna być wniesiona do sądu poprzez SKO.

W piśmie zawierającym skargę należy wskazać do którego sądu jest kierowana, imię i nazwisko stron, oznaczenie rodzaju pisma (skarga), wskazanie zaskarżonej decyzji czy postanowienia, wskazanie organu który wydał zaskarżoną decyzję/postanowienie, określenie naruszenia prawa, należy podać czego skarżący się domaga. Skargę bezwzględnie należy podpisać i ewentualnie wymienić załączniki jakie się do niej załącza. Skarga do sądu przysługuje na decyzję organu drugiej instancji, dlatego jeżeli w sprawie najpierw organ pierwszej instancji wydał określoną decyzję, od której następnie skarżący się odwołał, to w skardze należy jako zaskarżaną decyzję wskazać tę, która była wydana w drugiej instancji.
Najtrudniejszym elementem skargi są zarzuty, czyli określenie naruszenia prawa. Jest to co prawa obowiązkowy element skargi, jednakże należy pamiętać o tym, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi, a zatem zbada zaskarżoną decyzję pod kątem jej zgodności z prawem bez względu na zarzuty zawarte w skardze. Warto jednak wskazać co skarżący zarzuca decyzji: czy złamane jego zdaniem zostały przepisy określonej ustawy, czy postępowanie zostało nieprawidłowo przeprowadzone, czy organ dokonał błędnej interpretacji jakiegoś przepisu, czy może nie zastosował przepisu, który powinien był zastosować.
Skarga powinna też wskazywać czego skarżący się domaga. Jest to istotny element, przy czym należy pamiętać o tym, że wojewódzkie sądy administracyjne nie rozstrzygają spraw merytorycznie. Zadaniem sądu jest zbadanie decyzji i prowadzonego postępowania pod względem zgodności z prawem. Jeśli wydana decyzja jest niezgodna z przepisami, to wówczas sąd może jedynie taką decyzję uchylić, a sprawa wróci do rozpatrzenia przez organ I bądź II instancji. Możliwe jest także stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Nie jest jednak dopuszczalne by sąd zmienił zaskarżoną decyzję na korzyść skarżącego, czy przyznał jakieś uprawnienia, świadczenia, zasiłki itp. Tego sąd administracyjny nie robi, dlatego nie można się domagać od sądu tego typu działania. Najczęstszym wnioskiem skarżącego jest wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Do skargi można załączyć określone dokumenty. Po pierwsze należy załączyć odpis skargi (czyli dodatkowy jej egzemplarz). Ponadto można załączyć inne dokumenty, przy czym nie warto powielać tego co zostało już złożone w postępowaniu administracyjnym, albowiem sąd otrzyma od organu całe akta sprawy. Sąd administracyjny może jedynie przeprowadzić dowód z dokumentów, zaś inne dowody są niedopuszczalne. Nie ma więc w sądach administracyjnych przesłuchiwania świadków, czy opinii biegłych.

Zasadą jest, że skarga podlega opłacie – wpisowi. Wysokość wpisu zależy od kategorii sprawy, przy czym w przypadku nieuiszczenia wpisu przy wnoszeniu skargi, sąd wezwie skarżącego do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni. Można także domagać się od sądu przyznania prawa pomocy, które może polegać na obniżeniu wysokości wpisu, całkowitym zwolnieniu od wpisu oraz przyznaniu pomocy adwokata czy radcy prawnego z urzędu.

Postępowanie przed sądem administracyjnym odbywa się co do zasady na rozprawie, na której strony mogą wyrazić swoje stanowisko, przedstawiać dodatkowe argumenty czy zarzuty. Rozprawy nie trwają długo, choć czasami zdarza się że sąd dopytuje strony o określone fakty czy elementy sprawy. Po zamknięciu rozprawy sąd ogłasza wyrok, od którego przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

2 Komentarzy

Skomentuj