W sprawach cywilnych zasadą jest obowiązek ponoszenia opłat sądowych. Opłatom podlegają pisma i czynności podejmowane przez strony w ramach wszczynanego i prowadzonego postępowania sądowego. Opłacie sądowej podlegają w szczególności następujące pisma:

  1. pozew,
  2. apelacja i zażalenie,
  3. skarga kasacyjna,
  4. sprzeciw od wyroku zaocznego,
  5. zarzuty od nakazu zapłaty,
  6. interwencja główna i uboczna,
  7. wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego,
  8. wniosek o ogłoszenie upadłości,
  9. wniosek o wpis w księdze wieczystej,
  10. wniosek o wpis w KRS,
  11. skarga na czynność komornika,
  12. skarga o wznowienie postępowania,
  13. skarga na orzeczenie referendarza sądowego.

Opłacie podlega także wniosek o wydanie odpisu czy wpisu z akt, zaświadczenia, czy kopii dokumentów.

Przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewidują określone stawki opłat stosowane w poszczególnych kategoriach spraw. Ogólną zasadą jest stawka stosunkowa, która w sprawach majątkowych wynosi 5% wartości przedmiotu sporu. Jeśli zatem strona wnosi pozew o zapłatę kwoty 50000 zł, opłata sądowa za taki pozew będzie wynosiła 2500 zł. Tej samej opłacie będzie podlegała opłata za apelację w takiej sprawie (oczywiście jeżeli przedmiot zaskarżenia będzie dotyczył kwoty 50000 zł).

W niektórych kategoriach spraw określone przez ustawę opłaty mają charakter stały. Przykładowo pozew o rozwód podlega opłacie stałej w wysokości 600 zł, podobnie jak pozew o ochronę dóbr osobistych. Pozew o eksmisję podlega opłacie w wysokości 200 zł, zaś wniosek o zniesienie współwłasności opłacie 1000 zł. Koszty określone dla spraw działowych (o dział spadku, o zniesienie współwłasności) uzależnione są od tego czy sprawa ma charakter sporny. W przypadku bowiem przedłożenia sądowi wraz z wnioskiem zgodnego projektu działu spadku, opłata wynosi 300 zł (zamiast 500 zł), a w przypadku zgodnego projektu zniesienia współwłasności opłata wynosi 600 zł (zamiast 1000 zł). W sprawach z zakresu prawa spadkowego opłaty nie są wysokie. Przykładowo wniosek o stwierdzenie nabycia spadku podlega opłacie w wysokości 50 zł.

Należy pamiętać, że zgodnie z art. 126(2) par. 1 Kodeksu postępowania cywilnego sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. Sąd nie rozpocznie zatem postępowania, jeżeli pozew nie został opłacony. W takiej sytuacji sąd wezwie najpierw stronę wnoszącą pozew do zapłaty właściwej opłaty sądowej, a dopiero po jej uiszczeniu będzie procedował dalej. Brak opłaty jest brakiem formalnym pisma który musi być we właściwym terminie uzupełniony.

W postępowaniu sądowym występują także inne jeszcze koszty nie będące opłatami sądowymi. Należą do nich wydatki, które obejmują np. zwrot kosztów podróży świadków, wynagrodzenie i zwrot kosztów poniesionych przez biegłych, tłumaczy, koszty przeprowadzenia dowodów, koszty ogłoszeń. Strona która wnioskuje o podjęcie czynności połączonej z wydatkami, obowiązana jest uiścić zaliczkę na ich pokrycie. Dotyczy to przykładowo strony, która wnioskuje o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. W takiej sytuacji sąd oznacza wysokość zaliczki i termin jej zapłaty. Dopiero po jej wpłaceniu sąd przystąpi do przeprowadzenia wnioskowanego dowodu.

Istotne jest prawo każdej osoby do wnioskowania o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Procedurę z tym związaną opisano w oddzielnym wpisie. Podkreślić jednak warto, że osoba może być zwolniona w całości albo w części od kosztów sądowych. Taka osoba nie musi uiszczać kwot ani w zakresie opłat za poszczególne pisma, ani w zakresie wydatków.

Skomentuj